ايران به جمع ۴ کشور توليد کننده برنج هيبريد بي نياز از سم پيوست

محققان کشورمان پس از ۶ سال تلاش مستمر و دستيابي به فناوري توليد برنج هيبريدي به جمع ۴ کشور توليد کننده تجاري اين نوع برنج پيوستند و اين موفقيت به منزله آغاز ورود گسترده اين برنج به بازار است. به گفته عضو هيئت علمي موسسه تحقيقات برنج کشور، اين برنج از نظر کيفيت منحصر به فرد بوده و در برابر انواع بيماري ها و آفات مقاوم است و به همين دليل نيز به هيچ گونه سم پاشي نياز ندارد. ميانگين عملکرد دانه اين رقم برنج بيش از ۲ برابر ميانگين ارقام بومي است.

در حال حاضر فناوري توليد اين نوع برنج تنها در اختيار چند کشور معدود از جمله هندوستان، چين، فيليپين و سريلانکا ست که ايران با پيوستن به جمع توليدکنندگان اين نوع برنج، پنجمين کشور دنيا از اين حيث محسوب مي شود.مهندس غلامرضا خانکشي پور، عضو هيئت علمي موسسه تحقيقات برنج و از مجريان طرح توليد برنج هيبريدي، با تاکيد بر اين که فناوري توليد برنج هيبريد يکي از گزينه هاي مهم براي افزايش توليد در واحد سطح معرفي شده است، تصريح کرد: برنج هيبريد حاصل تلاقي ۲ واريته مختلف است که از نظر ژنتيکي با يکديگر تفاوت دارند که از مزيت هاي اين نوع برنج مي توان به افزايش ۲ برابري عملکرد در مقايسه با ارقام بومي و نيز امکان رشد بسيار خوب در شرايط نامساعد اشاره کرد.

برنج هيبريدي همچنين در مقابل آفات و بيماري ها بسيار مقاوم است و نياز به سم پاشي را به صفر مي رساند. خانکشي پور در ادامه افزود: وقتي شروع به بومي سازي فناوري برنج هيبريدي کرديم، مي دانستيم در مسيري قدم بر مي داريم که کمتر کشوري تاکنون در آن قدم گذاشته است.مطالعات و تحقيقات ما براي دستيابي به فناوري هيبريد به طور دقيق از حدود ۱۵ سال پيش در موسسه و در قالب ۳ مرحله آغاز شد که مرحله اول بومي سازي برنج هيبريدي بود، مرحله دوم معرفي ايران به عنوان کشوري که به اين فناوري دست پيدا کرده است و مرحله سوم توليد ارقام با کيفيت برنج مانند هاشمي، طارم و ... با استفاده از فناوري هيبريدي بود.وي خاطرنشان کرد: از حدود ۶ سال پيش مطالعات مستمر و متمرکز براي توليد برنج هيبريدي آغاز شد که اين در واقع اولين رقم برنج در داخل کشور است که با استفاده از فناوري هيبريد توليد شده و به نام تجاري «ديلم» نام گذاري شده است.

توليد تجاري اين نوع برنج را به طور رسمي در شاليزارهاي گيلان آغاز کرده ايم و تلاش مي کنيم در سال آينده با افزايش سطح زيرکشت، توليد را در سطح بسيار وسيع تري افزايش دهيم.وي با اشاره به ويژگي هاي اين نوع برنج تصريح کرد: اين برنج از عملکرد بسيار بالايي برخوردار است به طوري که در هر هکتار امکان برداشت ۹ تن برنج که بيش از ۲ برابر ارقام بومي است، وجود دارد.برنج ديلم که با استفاده از ارقام اصلي برنج با فناوري هيبريد توليد شده است از عطر و طعم بسيار خوبي برخوردار و بسيار خوش پخت است.

عضو هيئت علمي موسسه تحقيقات برنج کشور، با اشاره به فرآيند توليد برنج هيبريدي گفت: در فرآيند توليد برنج هيبريد، ابتدا با عقيم کردن بذر يکي از ارقام برنج آن را در کنار بذرهاي برنجي که از خصوصيات ژنتيکي بهتري برخوردارند، قرار داديم که با توجه به آن که بذر اوليه ما عقيم بوده و قادر به باروري نيست، از طريق بذر دوم بارور مي شود به اين ترتيب کليه خصوصيات ژنتيکي مناسب بذر دوم به بذر عقيم شده منتقل مي شود و تلاقي اين ۲باعث تجميع خصوصيات و ويژگي هاي مناسب در يک بذر و در نهايت منجر به توليد نوعي برنج با کيفيت مناسب مي شود. اين فرآيند بايد حدود ۶ دوره يا ۶نسل ادامه پيدا کند تا به بذر مناسب برسيم.

وي با تاکيد بر اين که فرآيند توليد اين نوع برنج با فرآيند توليد محصولات تراريخت کاملا متفاوت است، تصريح کرد: برنامه ما اين است که در آينده و به صورت متوالي ساير ارقام با کيفيت برنج را نيز با همين روش يعني عقيم سازي و انتقال خصوصيات مناسب و برجسته ساير ارقام و تجميع اين ويژگي ها در يک بذر جديد به روش هيبريد توليد کنيم.وي خاطرنشان کرد: رقم هيبريد توليدشده در کشور با دوره رشد ۱۲۵ تا ۱۳۰روزه داراي متوسط عملکرد دانه 5.8تا ۹تن در هر هکتار است.

حميد درستي، يکي ديگر از اعضاي هيئت علمي موسسه تحقيقات برنج کشور نيز درباره اين برنج تصريح کرد: اين رقم هيبريد نسبت به بيماري بلاست برگي و خوشه مقاوم بوده و نياز به هيچ گونه سم پاشي ندارد. همچنين در برابر ورس مقاوم مي باشد. از نظر بازار پسندي و کيفيت پخت نيز مطابق با ذائقه مصرف کنندگان کشور بوده و همانند ارقام کيفي (بومي) پس از پخت داراي عطر و طعم است.وي با بيان اين که رقم جديد ديلم پر محصول در رديف ارقام برنج تيپ دانه بلند (صدري) قرار داشته و از لحاظ رويت ظاهري و بازار پسندي بسيار مناسب است، گفت: ديلم از عطر و طعم بالايي همانند ارقام بومي برخوردار بوده و کيفيت پخت و خوراک آن نيز مطلوب است، همچنين پس از پخت نرم باقي مي ماند.

درستي تصريح کرد: ميانگين راندمان تبديل اين رقم بيش از ۷۱ درصد است که حدودا ۴۰ درصد بيشتر از رقم اصلاح شده (خزر) و بيش از ۲برابر ميانگين ارقام محلي نظير بي نام و هاشمي است و البته عملکرد بيش از ۱۰تن در هکتار هم تحت شرايط کشت ايده آل دور از انتظار نخواهد بود. ميزان بذر موردنياز براي کشت يک هکتار ۲۰کيلوگرم است در حالي که براي رقم اصلاح شده خزر ۶۰کيلوگرم و براي ارقام محلي (بي نام و هاشمي) ۸۰ تا ۱۲۰کيلوگرم استفاده مي شود.

استفاده از اين رقم را مي توان به عنوان يک استراتژي در افزايش سقف توليد براي کمک به تغذيه جمعيت در حال افزايش طي سال هاي آينده دانست.وي با بيان اين که صفت نرم ماندن پس از پخت از فاکتورهاي مهم در پذيرش يک رقم توسط کشاورزان محسوب مي شود، خاطرنشان کرد: آزمون پخت رقم ديلم با حضور ۱۱۵ کارشناس، مروج و کشاورز پيشرو در موسسه تحقيقات برنج انجام شده که رضايت کامل آنان را جلب کرده است.اين رقم برنج ۱۹ اسفندماه سال گذشته به شماره 89.1679در مرکز اطلاعات و مدارک علمي کشاورزي سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج کشاورزي به ثبت رسيده است.