گونه گياهي گز روغني احيا شد

رئيس مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي هرمزگان از احياي گونه‌ گياهي كمياب و در حال انقراض گز روغني (Moringa peregrina) از طريق تكثير ژنوتيپ‌هاي برتر اين گونه به‎روش‌هاي مختلف رويشي از قبيل كشت بافت و ريز ازديادي خبر داد. محمدامين سلطاني‌پور با بيان اينكه اين تحقيق توسط دكتر حسين ميرزايي ندوشن، عضو هيئت علمي موسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع كشور انجام شده است در خصوص نتايج آن افزود: گز روغني يا گازرخ يكي از گونه‌هايي است كه به شرايط خشك مقاوم است و به‎رغم اهميت زياد از نظر دارويي، زيست‎محيطي، صنعتي و غذايي در معرض خطر بوده و با توجه به فرسايش ژنتيكي در طي ساليان متمادي روند تخريب آن حكايت از انقراض قريب الوقوع اين گونه باارزش گياهي دارد. اين مقام مسئول ادامه داد: به دليل جمع‌آوري بيش از حد بذر گونه گياهي گز روغني در كشور شاهد تخريب رويشگاه‌هاي آن هستيم و با توجه به اينكه ژنوتيپ‌هاي پرمحصول از اين گونه يافت شده مي‌توان اين رويشگاه‌هاي در حال تخريب و انقراض را احيا كرد.

وي وضعيت اين گونه گياهي در رويشگاه‌هاي موجود در دنيا از جمله عربستان، مصر، ‌ايران را در حال فرسايش ژنتيكي توصيف كرد و افزود: به همين دليل روش‌هاي تكثير گز روغني مورد بررسي قرار گرفته و تكثير گز روغني به روش‌هاي رويشي مانند كشت بافت، كشت مريستم و ريزازديادي نتايج بسيار موفقيت آميزي داشته است. وي با بيان اينكه در راستاي احياي رويش‌گاه‌هاي گز روغني روش‌هاي كارآمدي در توليد نهال اين گياه در سطح گسترده ارائه شده است ابراز داشت: با به كارگيري روش‌هاي مختلف تكثير رويشي و غيررويشي، ضمن حفظ تنوع ژنتيكي و القاي اين تنوع، نهال كافي در راستاي احياي گز روغني نيز توليد مي‌شود.
سلطاني‌پور اظهار داشت: اين گونه گياهي داراي تنوع ژنتيكي با قابليت‌هاي بالايي است كه مي‌توان از آن در ارتقاي جمعيتي و كاربردي اين گونه استفاده كرد. وي همچنين در رابطه با وجه تسميه اين گونه گياهي به شباهت آن به درخت گز و وجود 40 تا 50 درصد روغن در بذر آن اشاره كرد و اظهار داشت: اين گياه داراي كاربردهاي دارويي، زيست‎محيطي، صنعتي و غذايي است ‌و مي‌توان از روغن اين گونه گياهي به دليل مقاومت بالايي كه در مقابل گرما و پوسيدگي دارد در دستگاه‌هاي صنعتي استفاده كرد. وي يادآور شد: اين گونه گياهي ضمن كاربردهايي كه در رفع مشكلات پوستي و خواص آنتي‎اكسيداني و ضدميكروبي، ضدسرطاني، ضدديابت و كلسترول دارد داراي اسيدآمينه‌هاي نادري است كه در ديگر گونه‌هاي گياهي كمتر يافت مي‌شود.
اين مسئول همچنين در مورد ديگر خواص اين گونه گياهي مفيد ياد‌آور شد:‌ در گازرخ دو اسيد آمينه ديگر وجود دارد كه در شبكيه چشم يافت شده و براي تقويت ديد از آن استفاده مي‌كنند. وي ادامه داد: گز روغني داراي پروتئين‌هاي ريزي است كه در تصفيه آب از آن استفاده مي‌كنند به گونه‌اي كه در برخي كشورهاي دنيا از پروتئين‌هاي بذر اين گونه گياهي به جاي عناصر صنعتي تصفيه‌كننده آب استفاده مي‌شود. وي گفت: ريختن پودر پروتئين اين گونه گياهي در آب گل‎آلود، باعث فولوكوله شدن و ته‎نشين شدن گل و لاي، ذرات و ميكرو ارگانيسم‌هاي معلق در آب مي‌شود.