تقويت سيستم ايمني ماهي با چاي سبز

پژوهشگران دانشكده دامپزشكي دانشگاه تبريز براي نخستين بار در قالب يك طرح پژوهشي نشان دادند استفاده از عصاره چاي سبز فاقد كافئين ميتواند در تقويت سيستم ايمني ماهي قزل‌آلاي رنگين كمان موثر باشد. جمه شيخ‌زاده استاديار دانشگاه تبريز و مجري اين طرح پژوهشي با اشاره به اهميت تقويت سيستم ايمني در ماهيان پرورشي اظهار داشت: با رشد جمعيت در جهان، صنعت آبزي­پروري به عنوان يكي از منابع تامين پروتئين مورد نياز انسان مورد توجه قرار گرفته و از آنجا كه با افزايش تراكم در اين صنعت و انواع دستكاري­ها در پرورش ماهي، بروز انواع بيماري­ها بسيار معمول است، تقويت سيستم ايمني در ماهي­ها يك مسئله جدي به شمار مي­آيد. وي با بيان اينكه در اين راستا استفاده از مواد محرك ايمني به عنوان يك مكمل غذايي كه قادر به بهبود دفاع غيراختصاصي و ايجاد مقاومت در برابر عوامل بيماري­زا در زمان بروز استرس­هاي فراوان حين دوره پرورش ماهي باشند، مورد توجه هستند گفت: در سال­هاي اخير به دليل توجه به حفظ محيط زيست و بهره‌گيري از مواد فاقد باقيماندگي در محيط زيست، استفاده از مواد محرك ايمني گياهي در حال افزايش است.

استاديار دانشكده دامپزشكي دانشگاه تبريز، از گياه چاي سبز به عنوان يكي از تركيبات گياهي داراي كاربرد در اين زمينه نام برد و ابراز داشت: اثرات آنتي­اكسيداني، ضد ويروسي و حتي ايمني­زايي گياه چاي سبز در انسان و حيوانات آزمايشگاهي مشخص شده، ولي در زمينه اثرات ايمني­زايي آن در ماهيان اطلاعات بسيار محدودي در دسترس است.
وي با اشاره به برخي مطالعات در اين زمينه افزود: در يك مطالعه توسط Harikrishnan و همكارانش در سال 2010 اثرات ايمنيزايي چاي سبز در ماهي گروپر مشخص شده، ولي چند مطالعه در زمينه اثرات عصاره چاي سبز و محصولات به دست آمده از دانه چاي سبز نشانگر تاثيرات منفي آنها روي رشد و ذخاير چربي بدن ماهي بوده كه اين نتايج ممكن است مربوط به برخي تركيبات در عصاره تام چاي سبز مانند كافئين باشد. شيخ­زاده افزود: در اين تحقيق براي نخستين بار پس از حذف كافئين از چاي سبز، بررسي ايمني‌زايي اين تركيب در ماهي قزل‌آلاي رنگين كمان مدنظر قرار گرفت كه نتايج اين مطالعه نشان داد عصاره فاقد كافئين چاي سبز به ميزان 100 ميليگرم به ازاء كيلوگرم خوراك، دز مناسب براي تقويت سيستم ايمني اين ماهيان است. به گفته وي اين مسئله با افزايش تيتر آنتي‌بادي، فعاليت آلفاآنتي پروتئاز، محتواي پراكسيداز سرم به همراه افزايش فعاليت ليزوزيم سرم نشان داده شده است. شيخ‌زاده در ادامه با اشاره به بروز تلفات بالا در مزارع پرورش ماهي قزل­آلاي رنگين كمان به دليل ايجاد استرس­هاي فراوان ناشي از انواع بيماري­هاي عفوني و غيرعفوني گفت: قطعاً روش­هاي تقويت سيستم ايمني كارايي بالايي در رفع اين معضلات دارد، هرچند كه در اين مطالعه اثرات ايمني­زايي چاي سبز فاقد كافئين مشخص شده، اما نياز به مطالعات بيشتر در زمينه اثرات اين تركيب بر جنبه‌هاي مختلف سلامت و بهداشت گونه‌هاي مختلف ماهي وجود دارد كه هم اكنون در قالب طرح‌هاي تحقيقاتي و پايان‌نامه‌هاي دانشجويي در حال بررسي است.
شيخ‌زاده با اشاره به اهميت پرورش ماهي قزل‌آلا خاطرنشان كرد: از آنجا كه پرورش ماهي قزل‌آلاي رنگين كمان در جهان بسيار رونق دارد نتايج اين تحقيق ميتواند در سطوح بين­المللي نيز حائز اهميت باشد. اين طرح پژوهشي توسط نجمه شيخ‌زاده استاديار دانشكده دامپزشكي دانشگاه تبريز با همكاري كتايون نفوذي استاديار دانشكده دامپزشكي تبريز، عباس دل­آذر استاد دانشكده داروسازي دانشگاه علوم پزشكي تبريز، علي خاني‌اوشاني كارشناس ارشد شيلات از دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و فنون دريايي تهران طي مدت يك سال و با اعتباري بالغ بر 250 ميليون ريال در دانشگاه تبريز به انجام رسيده است. نجمه شيخ‌زاده مجري اين طرح پژوهشي داراي مدرك دكتراي عمومي، دكتراي تخصصي، دكتراي تخصصي بهداشت و بيماري آبزيان از دانشكده دامپزشكي دانشگاه تهران بوده و از سال 1387در دانشگاه تبريز به عنوان عضو هيئت علمي فعاليت دارد.
چاپ شش مقاله ايسياي، راهنمايي سه پايان­نامه دكتراي عمومي دامپزشكي، مشاوره سه پايان‌نامه كارشناسي ارشد و دكتراي عمومي، اجراي يك طرح پژوهشي داخل دانشگاهي و همكاري در اجراي يك طرح داخل دانشگاهي و سه طرح خارج دانشگاهي از ديگر فعاليت­هاي علمي و پژوهشي وي به شمار مي­رود. شيخ‌زاده هم اكنون با درجه استادياري در دانشكده دامپزشكي دانشگاه تبريز فعاليت دارد.