چهار كاتاليست مورد نياز صنعت پتروشيمي كشور رونمايي شد
چهار كاتاليست مورد نياز صنعت پتروشيمي كشور رونمايي شد
چهار كاتاليست مورد نياز صنعت پتروشيمي كشور كه به همت محققان شركت پژوهش و فناوري پتروشيمي توليد شده، طي مراسمي با حضور وزير نفت رونمايي شد. مراسم رونمايي از اين كاتاليستها روز پنج شنبه در محل پژوهشگاه پليمر و پتروشيمي ايران برگزار شد. به گفته مجريان طرح، آزمونهاي انجام شده حاكي از موفقيت آميز بودن كاتاليستهاي توليدي بوده كه در برخي موارد حتي عملكرد بهتري نسبت به مشابه خارجي خود داشته اند.
به زعم كارشناسان، با توجه به تقاضاي كاتاليست و شرايط تحريم، توليد كاتاليست نه تنها براي بازارهاي مصرف داخل امري لازم به نظر ميرسد بلكه با توجه به نياز منطقه ميتوان نسبت به بازاريابي و صادرات آن نيز اقدام كرد. كسب اين موفقيت موجب صرفه جويي اقتصادي، رفع نياز فناورانه صنعت در شرايط تحريم، تقويت هويت، عزت و غرور ملي، نوآوري و خلاقيت و نمونه سازي تست موفقيتآميز و در بسياري از موارد داراي مشتري بوده است.
ساخت و تست صنعتي كاتاليست SAC
اين كاتاليست براي اولين بار در كشور به عنوان يكي از مهمترين كاتاليستهاي پلي اتيلن سنگين توسط گروه پژوهشهاي پليمري اين شركت طراحي و با همكاري شركت پتروشيمي مارون در مقياس صنعتي ساخته شد و توليد آزمايشي آن در واحد پلي اتيلن سنگين پتروشيمي مارون با ظرفيت 300 هزار تن در سال با موفقيت انجام شد.در حال حاضر سالانه در حدود 450 تا 500 تن انواع مختلف كاتاليزوهاي پلي الفيني وارداتي نياز واحدهاي مختلف پلي الفيني را تامين ميكند كه از ارزشي بالغ بر 120 ميليون دلار برخوردار است. كاتاليست ساخته شده در شركت پژوهش و فناوري پتروشيمي قابليت جايگزيني 35 درصد حجم تقاضا را داراست. قيمت تمام شده توليد هر كيلو كاتاليست با فرآيند توسعه داده شده در شركت پژوهش و فناوري پتروشيمي در حدود 45 تا 50 دلار بوده و با مواد اوليه كمتر، ارزانتر و طي فرآيند سادهتري قابل توليد ميباشد. با توليد اين كاتاليست علاوه بر قطع وابستگي به شركتهاي خارجي در حدود 35 ميليون دلار در سال صرفهجويي ارزي خواهد شد.
جايگزيني كاتاليست A به جاي كاتاليست تحريم شده B و C در واحد اسفريلين پتروشيمي جم
پروژه جايگزيني كاتاليست مورد نياز واحد اسفريلين پتروشيمي جم به جاي كاتاليستهاي تحريم شده خارجي با همكاري مشترك و تنگاتنگ گروه پژوهشهاي پليمري شركت پژوهش و فناوري پتروشيمي و همكاران واحد صنعتي اسفريلين شركت پتروشيمي جم در بازه زماني 45 روزه به صورت فشرده انجام شده است. اين طرح، مراحل خلق ايده و دانش و سپس اجرا در فاز آزمايشگاهي و تست در مقياس بنچ و سپس تست در واحد پايلوت پلنت پلي الفينها در دو فاز دوغابي و گازي را پشت سر گذاشته و نهايتا در اواخر تير ماه سال جاري در واحد صنعتي اسفريلين با ظرفيت سيصد هزار تن پلي اتيلن در سال با موفقيت به بهرهبرداتري رسيده است. تاكنون در حدود پنج هزار تن محصول با مشخصات استاندارد (و حتي بهتر از قبل) پلي اتيلن سنگين گريد تزريق توليد شده است.
با اين اقدام از تداوم ركود توليد به دليل تحريم كاتاليستها جلوگيري به عمل آمده است و همچنين با اين جايگزيني امكان توليد اكثر گريدهاي پيشين نيز ميسر شده است. واحد اسفريلين شركت پتروشيمي جم حدود 35 تا 40 تن پلي اتيلن سنگين در ساعت توليد دارد كه قيمت هر تن پليمر در حدود 1400 دلار است؛ بنابراين در صورت توقف توليد، واحد شاهد بروز خسارت و ضرري حداقل افزون بر يك ميليارد تومان در روز خواهد بود. علاوه بر اين، واحد توليد الفين نيز با مشكل فروش و عرضه اتيلن خود (كه ميزان 35-40 تن در ساعت از توليد اتيلن خود را به واحد اسفريلين اختصاص داده است) مواجه خواهد شد و حتي ناچارا مجبور به كاهش ظرفيت توليد اتيلن و كاهش سود فروش خواهد بود.
پليمريزاسيون كاتاليستها در فاز آزمايشگاهي و بنچ در راكتورهاي 1 و 5 ليتري در دو فاز دوغابي و گازي و بررسي سينتيك پليمريزاسيون، خواص نهايي پليمر، عملكرد كاتاليست و مورفولوژي پليمر حاصله انجام شده است. در پايان تيرماه سال جاري در واحد صنعتي اسفريلين شركت پتروشيمي جم تست موفقيتآميز جايگزيني كاتاليست اجرا شده است و تاكنون چندين هزار تن پلي اتيلن سنگين با خوا ص و مشخصاتي حتي بهتر از قبل توليد شده است. اين كار يك طرح ملي بوده و براي نخستين بار در كشور و دنيا به صورت تجاري انجام شده است.
ساخت و تست كاتاليست اسيد استيك
امروزه در حدود 90 درصد از فرآيندهاي توليدي شيميايي و بيش از 20 درصد از محصولات صنعتي در جهان با ارزش تقريبي 500 تا 600 ميليارد دلار شامل مراحل كاتاليستي است. در حدود 20 درصد از فرآيندهاي كاتاليستي صنعتي از كاتاليست همگن استفاده ميكنند. يكي از مهمترين فرآيندهاي كاتاليستي همگن، فرآيند توليد اسيد استيك از روش كربونيلاسيون متانول به اسيد استيك ميباشد كه در توليد بيش از 60 درصد از اسيد استيك كاربرد دارد. اسيد استيك به عنوان يكي از مهمترين مواد واسطه پتروشيمي جهت توليد مونومر وينيل استات، انيدريد استيك و به عنوان يك حلال جهت توليد اسيد ترفتاليك تخليص شده مورد استفاده قرار ميگيرد.
اين كاتاليست در واحد اسيد استيك پتروشيمي فناوران و در آينده در پتروشيمي بوشهر مصرف دارد.اين كاتاليست در واحد اسيد استيك پتروشيمي فناوران تست شد و كاتاليست توليدي اين شركت كاملا مطابق با كاتاليست خارجي است و در واكنش منجر به انتخاب پذيري مشابهي از اسيد استيك نسبت به كاتاليست خارجي مي شود.مصرف سالانه اين كاتاليست در حال حاضر 80 تن سيستم كاتاليستي به صورت makeup حاوي 100كيلوگرم كاتاليست و برنامه آتي آن 160 تن سيستم كاتاليستي به صورت makeup حاوي 200كيلوگرم كاتاليست است. چهار تا 14 ميليون دلار جهت خريد مصرف فعلي و مصرف آينده اين كاتاليست صرف ميشود و در صورت تامين كل مقدار مصرف يك تا سه ميليون دلار در سال صرفهجويي خواهد شد. اين كاتاليست توسط گروه پژوهشهاي غير پليمري اين شركت طراحي و ساخته شد.
ساخت و تست كاتاليست دهيدروژناسيون
شركت پژوهش و فناوري پتروشيمي، كاتاليستهايي بر اساس پلاتين را براي هيدروژن زدايي پارافينها توسعه داده است. مزيت پلاتين به عنوان جزء فعال كاتاليست هيدروژنزدايي اين است كه امكان هيدروژنزدايي از پارافينهاي سبك و سنگين را دارد. افزون بر اين، به دليل كاربرد زياد، با تغييراتي قابل استفاده براي ساير فرآيندها از جمله هيدروژنزدايي اكسايشي ريفرمينگ كاتاليستي نيز هست.
طرح توليد نيمه صنعتي كاتاليست دهيدروژناسيون پارافينهاي سبك و سنگين در شركت پژوهش و فناوري پتروشيمي پس از انجام پژوهشهاي ساخت و آزمون كاتاليست در مقياس آزمايشگاهي در سال 1387 آغاز شد و در سال 1389 با طراحي، ساخت، نصب و راهاندازي پايلوت به اتمام رسيد. سپس 15 كيلوگرم كاتاليست در مقياس پايلوت توليد شد كه از آن در راكتور دهيدروژناسيون واحد MTBE بندر امام (ره) استفاده شد.در حال حاضر اين نوع كاتاليست در صنعت داخل كشور در واحد MTBE شركت كيميا مجتمع پتروشيمي بندر امام (ره)، واحد LAB مجتمع پتروشيمي بيستون، واحد LAB شركت سرمايهگذاري صنايع شيميايي ايران مصرف ميشود.
همچنين قرار است دو واحد PDH (شركت پتروشيمي سلمان در بندر امام و شركت مهر پتروكيما در عسلويه) نيز تا سه سال آينده راهاندازي شوند كه پروپيلن را از پروپان به روش اكسي دهيدروژناسيون توليد ميكنند.ميزان تقاضاي مشتريان آتي كشور 120 تن كاتاليست در سال برآورد شده است. بهاي اين كاتاليست به ارزش لحظهيي پلاتين بستگي دارد و توسط مجتمعهاي داخل كشور در گستره 300 تا350 دلار در هر كيلوگرم خريداري ميشود.اين كاتاليست توسط گروه پژوهشهاي كاتاليستي شركت پژوهش و فناوري پتروشيمي طراحي و ساخته شده و اميد ميرود در آينده با توليد تجاري آن بتوان نه تنها نياز كل صنعت داخل كشور را برطرف كرد بلكه نسبت به صادرات آن به بازارهاي منطقه نيز اقدام كرد.