نانو واکسن پيشگيري از سالک در كشور توليد شد
نانو واکسن پيشگيري از سالک در كشور توليد شد
پژوهشگران دانشکده داروسازي دانشگاه علوم پزشکي تبريز، دانشگاه علوم پزشکي شيراز و يك شرکت داروسازي موفق به طراحي نانو واکسني براي جلوگيري از بيماري سالک شدند. دکتر محمدعلي دانش، دانش آموخته مقطع دكتري داروسازي صنعتي دانشکده داروسازي دانشگاه علوم پزشکي تبريز در مورد اين پژوهش اظهار كرد: هدف پژوهش، طراحي يک نانو واکسن عليه بيماري ليشمانيازيس است که به سه فرم پوستي، مخاطي و احشايي بروز ميكند و فرم پوستي آن را سالک مينامند. وي افزود: ليشمانيازيس، يک بيماري انگلي صعبالعلاج است و طبق تخمين سازمان بهداشت جهاني (WHO)، حدود 12 ميليون نفر در دنيا به ليشمانيازيس مبتلا هستند و سالانه 60 هزار نفر از آنها ميميرند.
ليشمانيازيس در مناطق حارهاي و نيمه حارهاي (مانند ايران) و جنوب اروپا ديده ميشود. موارد زيادي از عفونت همزمان ايدز و ليشمانيازيس نيز گزارش شده که آمار تلفات را بهصورت چشمگيري افزايش ميدهد.دانش گفت: در اين پروژه، آنزيم نوترکيب سوپر اکسيد ديسموتاز انگل ليشمانيا SODB1، که به وسيله بخش ايمنيشناسي دانشگاه علوم پزشکي شيراز ساخته شده است، بهعنوان آنتيژن در نانوذرات کايتوزان بارگذاري شد و از روش خاصي به نام Ionotropic Gelation براي تهيه نانوذرات حاوي آنتيژن استفاده شد. فاکتورهايي مانند اندازه، شکل ذره و ميزان بارگذاري به منظور انتخاب بهترين فرمول براي مطالعات ايمنيشناسي مورد توجه قرار گرفت.
وي افزود: در نهايت، به منظور ارزيابي خواص ايمنيشناسي واکسن توليد شده، مطالعات حيواني روي موش BALB/c انجام شد. با توجه به اينکه ليشمانيازيس يک عفونت درون سلولي است، فقط ايمني سلولي(فعاليت سلولهاي بيگانهخوار) عليه آن موثر است و فعاليت ايمني همورال باعث تشديد بيماري ميشود. پس از تزريق و خونگيري، آنتيباديهاي IgG2a و IgG1 که به ترتيب نشانگر ايمني سلولي و ايمني همورال هستند، در سرم موش به روش ELISA که از روشهاي ايمنيشناسي بسيار حساس و دقيق براي تشخيص کمي و کيفي آنتي بادي است، تعيين مقدار شد.پژوهشگر طرح درباره ديگر نتايج اين تحقيق خاطرنشان كرد: نتايج حاکي از آن است که کايتوزان قادر است ايمنيزايي SODB1 را در جهت ايمني سلولي افزايش دهد. اين کار از طريق افزايش سايز آنتيژن براي تحريک بهتر سيستم ايمني و همچنين از طريق نقش ادجواني(کمکي) کايتوزان انجام ميشود.
تزريق 3 دوزي و تک دوزي نانوذرات حاوي SODB1 در تحريک ايمني سلولي نتايج يکساني را نشان ميدهند که بالاتر از ساير گروهها است.دانش تصريح كرد: اين نتايج امکان ساخت يک نانوواکسن تک دوز عليه ليشمانيازيس و عفونتهاي تک ياختهاي مشابه بهدليل تشابه SODB1 در انگلهاي تک ياختهاي را ميسر ميكند. فرمولاسيون SODB1 در نانوذرات کايتوزان، سبب افزايش پايداري اين آنتيژن در فرايندهاي توليد، حمل و نقل، عمر قفسهاي و حتي هنگام تزريق ميشود.به گفته دانش، تاکنون واکسن موثري عليه ليشمانيازيس تاييد نشده است و پژوهش حاضر اميد تازهاي را در اين زمينه ايجاد ميکند.
مدير آزمايشگاههاي کنترل کيفيت شرکت داروسازي اکسير با بيان اين مطلب که کايتوزان به کار رفته براي ساخت نانوذرات نسبت به پليمرهاي ديگري که براي ساخت نانوذرات به کار ميروند بيخطرتر، ارزانتر و کاملا زيستسازگار و زيست تخريبپذير است، افزود: روشي که در اين پژوهش براي ساخت نانوذرات به کار برده شد، يک فرايند ملايم و کم تنش است که براي بارگيري موثر پروتيينها و ساير مواد حساس در نانوذرات مناسب است.
وي، گام بعدي تحقيقاتشان را ادامه مطالعات حيواني و استفاده از ادجوانتهاي ديگر در کنار کايتوزان و اندازهگيري ساير نشانگرهاي ايمني سلولي عنوان و تصريح کرد: ورود يک دارو (واکسن) جديد به بازار حداقل 12 سال زمان نياز دارد و بايد مراحل مختلف تستهاي حيواني و انساني را بگذراند و به تاييد يکي از سازمانهاي بينالمللي برسد که البته حمايتهاي سازمان جهاني بهداشت در اين زمينه ميتواند مؤثر باشد؛ زيرا اين بيماري بيشتر در کشورهاي در حال توسعه ديده ميشود و کمتر مورد توجه شرکتهاي بزرگ داروسازي دنيا است.
جزييات اين پژوهش که در قالب رساله PhD دکتر محمدعلي دانش با راهنمايي دکتر محمدي ساماني از دانشگاه علوم پزشکي شيراز و دکتر جواد شکري از دانشگاه علوم پزشکي تبريز، مشاوره استاد برزگر جلالي از دانشگاه علوم پزشکي تبريز و دکتر کمالي سروستاني و همکاري دکتر سميعي و دکتر يگانه از دانشگاه علوم پزشکي شيراز انجام شده در مجله International Journal of Nanomedicine (جلد 6، صفحات 842-835، سال 2011) منتشر شده است.