ایران توانا

جزئيات روش ابداعي ايران براي درمان بيماري هاي صعب العلاج با فرآوري سلول هاي بنيادي جنيني

محققان کشورمان به روشي منحصر به فرد براي درمان بيماري هاي صعب العلاج مانند ديابت، ام اس، سيروز کبدي و برخي بيماري هاي نقص سيستم ايمني با فرآوري سلول هاي بنيادي جنيني دست يافتند. با اين موفقيت، ايران به جمع ۴ کشور دارنده اين فناوري پيوست. خبر دستيابي ايران به فناوري فرآوري سلول هاي بنيادي جنيني براي درمان بيماري هاي صعب العلاج عصر چهارشنبه طي مراسمي با حضور رئيس جمهور، وزير بهداشت، معاون علمي رئيس جمهور و محققان مرکز تحقيقات غدد و متابوليسم دانشگاه علوم پزشکي تهران در نهاد رياست جمهوري به طور رسمي اعلام شد.

دکتر رامين حشمت با اشاره به اهميت طرح فرآوري سلول هاي بنيادي جنيني گفت: روش فرآوري سلول هاي بنيادي جنيني و استحصال اين سلول ها يک روش منحصر به فرد در درمان انواع بيماري هاي صعب العلاج نظير ام اس، افراد دچار مشکلات عضلاني و عصبي مانند ديستروفي دوشن، سيروز کبدي، ديابت، افرادي که به علت تروماهاي متعدد دچار کاهش سطح هوشياري شده اند، ديابت و... است.

وي خاطرنشان کرد: فناوري که ما به آن دست يافته ايم يعني فرآوري سلول هاي بنيادي جنيني در حال حاضر تنها در اختيار کشورهاي معدودي است و اين در حالي است که حدود ۳ تا ۴ درصد تحقيقاتي که در زمينه سلول هاي بنيادي در دنيا انجام مي شود، به سلول هاي بنيادي جنيني اختصاص دارد.در اين روش منحصر به فرد سلول هاي بنيادي جنيني از جنين هايي که ۱۲ تا ۱۴ هفته از عمر آن ها مي گذرد، گرفته مي شود.وي با اشاره به تفاوت روش محققان ايراني در فرآوري سلول هاي بنيادي جنيني با روش هايي که در حال حاضر در دنيا به کار گرفته مي شود، تصريح کرد: در روش منحصر به فرد ما، طي فرآيند فرآوري سلول ها از هيچ ماده شيميايي و آنزيماتيک استفاده نمي شود و علاوه بر اين از فاکتورهاي رشدي با منشاء حيواني که در روش هاي ديگر به کار گرفته مي شود، نيز استفاده نشده است.

بنابراين با توجه به اين موارد اين سلول هاي فرآوري شده از کمترين ميزان حساسيت زايي در بدن بيمار برخوردار هستند. به علاوه اين سلول ها در سني از بدن جنين گرفته مي شود که هنوز مارکرهاي سطح سلولي به اندازه اي بروز نکرده است که باعث ايجاد واکنش هاي ايمني يا واکنش هاي رد پيوند در بدن ميزبان شود. بنابراين براي پيوند اين سلول ها به بدن بيماران با توجه به اين که از هيچ داروي تهديد کننده سطح ايمني استفاده نشده است، نيازي به آماده سازي قبلي بيمار نيست و پيوند نيز بسيار کم عارضه است در واقع بيمار با استفاده از اين روش کاملا به صورت سرپايي درمان مي شود و نيازي به بستري شدن ندارد.

وي با اشاره به فرآيند فرآوري اين سلول ها خاطرنشان کرد: فرآوري اين سلول ها از مرحله شناسايي دهنده (جنين سقط شده در سن ۱۲ تا ۱۴ هفته) يا مادري که بنا به مسائل مختلف بارداري او را با مشکل مواجه کرده است و حاضر به اهداي جنين است و سقط قانوني براي وي انجام شده است آغاز مي شود، پس از انجام آزمايش هاي مختلف روي سلامت مادر و جنين، در مراحل بعدي جنين به آزمايشگاه منتقل مي شود، در آزمايشگاه تحت استانداردهاي بسيار بالا، سلول ها از بدن جنين استحصال و فرآيند کشت به صورت بسيار محدود انجام مي شود و نکته مهم در اين مرحله جداسازي سلول هاي توانمندي است که قابليت زيستي و ماندگاري بالاتري دارند که ما در اين روش روي اين موضوع تاکيد داريم.وي تصريح کرد: به طور کلي در استفاده از سلول هاي بنيادي، چندين رده سلول داريم که در مراحل تکوين حيات انسان به وجود مي آيد که در اين ميان سلول هاي بنيادي جنيني سلول هايي هستند که در ابتدايي ترين مراحل رشد انساني به وجود مي آيند.

ويژگي مهم اين سلول ها آن است که مي توانند هر عضو يا بافتي را بسازند.در واقع هرچه سلول هاي بنيادي جوان تر بوده و در مراحل رشد اوليه بدن قرار داشته باشند، قابليت تمايز و تکثير بيشتري خواهند داشت و اين ويژگي را تنها سلول هاي بنيادي جنيني دارند.دکتر هوشنگ صابري عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشکي تهران و مجري طرح سلول درماني ضايعات نخاعي نيز بابيان اين که دستيابي به فناوري فرآوري سلول هاي جنيني کار بسيار بزرگ و ارزشمندي محسوب مي شود، به خراسان گفت: به طور کلي در بحث درمان بيماري ها با استفاده از سلول هاي بنيادي، استفاده از سلول هاي جوان بسيار حائز اهميت است چرا که سلول هاي بنيادي هرچه جوان تر باشند از پتانسيل بيشتري برخوردارند.بنابراين سلول هاي جنيني بهترين گزينه به شمار مي روند چرا که اين سلول ها بسيار جوان بوده و از بعد ساختار ژنتيکي نيز منحصربه فرد هستند حال اگر بتوانيم بانکي از سلول هاي جنيني ايجاد کنيم که حاوي سلول هاي جنيني با HLA و ساختار ژنتيکي مختلف باشد، در اين صورت مي توان از اين سلول ها در درمان بيماري هاي مختلف و صعب العلاج استفاده کرد.

اهميت اين سلول ها در آن است که به دليل نابالغ وجوان بودن، در صورت پيوند از زيست پذيري بسيار بالايي برخوردار بوده و امکان رد پيوند نيز در اين سلول ها بسيار پايين است.وي خاطرنشان مي کند: فناوري فرآوري سلول هاي بنيادي جنيني در حال حاضر در اختيار کشورهاي معدودي است و دستيابي ايران به اين فناوري، يک موفقيت چشمگير محسوب مي شود. به گفته وي، فناوري فرآوري سلول هاي بنيادي جنيني در درمان طيف وسيعي از بيماري هاي صعب العلاج نظير ديابت، بيماري هاي عصبي، سيروز کبدي، بيماري هاي قلبي، ام اس و... امروز به عنوان يکي از مهم ترين طرح هاي تحقيقاتي در حوزه پزشکي به کار گرفته مي شود.

وزير بهداشت، در مراسم اعلام رسمي دستيابي ايران به فناوري فرآوري سلول هاي بنيادي جنيني از تصويب «راه‌اندازي مرکز تحقيقات بيماري‌هاي صعب‌العلاج» بر اساس دستور رئيس‌جمهور، در شوراي گسترش دانشگاه‌هاي علوم پزشکي کشور خبر داد.

دکتر مرضيه وحيد دستجردي، با اشاره به استفاده از سلول‌هاي بنيادي خون بند ناف در گذشته توسط متخصصان ايراني گفت: استفاده از سلول‌هاي جنيني (فيتال) در مرحله 6تا 8هفته و 12تا 14هفته که بهترين نتايج را با کمترين عوارض به ارمغان مي‌آورد دستاورد بسيار بزرگي است که تلخيص، تخليص و استفاده از آن ها در درمان بيماري‌هاي صعب‌العلاج کاربرد فراواني دارد. وزير بهداشت با اشاره به آغاز دستيابي به فناوري استحصال سلول‌هاي جنيني براي درمان بيماري‌هاي صعب‌العلاج و کسب نتايج موفقيت‌آميز و نادر در معدود کشورهاي جهان خاطرنشان کرد:‌ ما در ابتداي اين راه موفقيت قرار داريم و بايد اين مسير را ادامه دهيم. ‌البته استفاده از اين روش درماني در درمان بيماري‌هايي مانندديابت، سيروز کبدي، ديستروفي عضلاني دوشن و بيماري‌هاي مغزي و نخاعي نتايج خوبي داشته است.

وزير بهداشت گفت: فناوري فرآوري سلول هاي جنيني در ايران قابل قياس با کشورهاي آمريکا و آلمان است. دستجردي با بيان اين که ايران از معدود کشورهايي است که به فناوري فرآوري سلول هاي جنيني دست يافته است، افزود: از اين فناوري براي درمان بيماري هايي مانند ديابت، ام اس و ضربه هاي مغزي استفاده مي شود.در مورد بيماران ام اس نيز اين روش روي 6 بيمار به کار گرفته شد که در مورد يکي از بيماران بهبودي قابل توجهي مشاهده شده است.همچنين در مورد بيماران تروماي سر هم اين روش روي 5 بيمار استفاده شده که نتايج درمان روي يکي از بيماران خوب بوده است.

پارسا - محققان کشورمان موفق شدند با استفاده از سلول هاي بنيادي جنيني روي ۱۰۰ بيمار مبتلا به ديابت نوع يک به نتايج موفقيت آميزي در درمان اين بيماري دست پيدا کنند و اين امکان را فراهم کنند که بيماران بين ۲ تا ۳ سال بتوانند بي نياز از مصرف انسولين زندگي کنند.دکتر رامين حشمت، معاون مرکز تحقيقات غدد و متابوليسم دانشگاه علوم پزشکي تهران، در گفت وگو با خراسان با اعلام اين خبر افزود: خوشبختانه مطالعات ما در بحث درمان ديابت نوع يک با استفاده از سلول هاي جنيني تکميل شده است و به نتايج بسيار خوبي دست يافته ايم به نحوي که با استفاده از اين روش و انجام آزمايش روي ۱۰۰ بيمار موفق شديم بيماري را در تعداد قابل توجهي از بيماران درمان کنيم به نحوي که اين بيماران بتوانند براي مدت زيادي بين ۲ تا ۳ سال بدون نياز به انسولين زندگي کنند.

وي خاطرنشان کرد: در واقع با به کارگيري سلول هاي بنيادي جنيني در درمان اين بيماران نتايج به دست آمده نشان داد که اين سلول ها جايگزين بافت از دست رفته انسولين ساز در بدن اين بيماران شده است. در روش به کار گرفته شده توسط محققان ايراني طول مدت بي نيازي بيمار به انسولين در دنيا بي نظير بوده است.وي تصريح کرد: با توجه به حساسيت بالاي اين سلول ها، به طور طبيعي پس از حدود 2.5 تا ۳ سال پس از پيوند عارضه برگشت پيدا مي کند اما هم اکنون مطالعات وسيعي در دست انجام است که با بهبود روش ها، زمان ماندگاري سلول را در بدن افزايش دهيم.

اين روش در درمان عوارض ناشي از ديابت نوع ۲ نيز استفاده شده است و به نتايج مطلوبي نيز دست يافته ايم، اما با توجه به اهميت درمان بيماري ديابت نوع يک، در حال حاضر بيشترين تحقيقات ما به اين موضوع معطوف شده است. وي درباره ارائه خدمات درماني با استفاده از اين روش براي عموم بيماران ديابتي گفت: پس از رونمايي اين روش درماني و حصول نتايج موفقيت آميز آن در درمان بيماري ديابت نوع يک، به زودي از متقاضياني که حداقل ۷ سال سن دارند، ثبت نام مي کنيم تا بعد از آماده شدن شرايط براي درمان با آن ها تماس گرفته شود.